Hoe creëer je een organisatie waarin medewerkers zich elke dag veilig en gehoord voelen? Het Erasmus MC werkt aan een integrale aanpak die sociale veiligheid stevig op de kaart zet. Robin Robart, beleidsadviseur Arbo en Duurzame Inzetbaarheid, vertelt hoe de voucherregeling van SoFoKleS daarbij hielp. Met deze regeling kon het universitair medisch centrum twee gerichte initiatieven realiseren: een succesvolle omstandertraining en een symposium dat het gesprek over grensoverschrijdend gedrag breed op gang bracht.
Robin Robart werkt sinds 2023 bij het Erasmus MC, in de rol van beleidsadviseur Arbo en duurzame inzetbaarheid. ‘Ik houd me bezig met alles wat te maken heeft met een veilige, gezonde en prettige werkomgeving. Dat is niet alleen een doel op zich, maar ook een belangrijk onderdeel van onze strategie om medewerkers aan te trekken én te behouden.’
‘Met het symposium wilden we bewustwording creëren over grensoverschrijdend gedrag en het gesprek openen over wat we er samen, als organisatie én als individu, aan kunnen doen.’
Van plan van aanpak naar concrete acties
Toen Robart in 2023 bij het Erasmus MC begon, bestond er al een werkgroep Sociale Veiligheid met experts zoals de ombudsman, vertrouwenspersonen, bedrijfsmaatschappelijk werk en HR-adviseurs. Samen wilden zij een plan van aanpak ontwikkelen: wat doet het UMC al, wat speelt er in de organisatie en welke stappen zijn nodig om sociale veiligheid te versterken? De noodzaak werd groter door landelijke ontwikkelingen, zoals het nieuwe protocol grensoverschrijdend gedrag in de cao UMC. Ook intern onderzoek liet zien dat medewerkers en leidinggevenden behoefte hadden aan duidelijkheid: waar kan ik terecht, welke ondersteuning is er en wat moet ik doen als ik iets zie gebeuren? De voucherregeling van SoFoKleS bood precies de kans om dat concreet te maken.
Pilottraining omstanders en symposium grensoverschrijdend gedrag
Al snel na het opstellen van het plan van aanpak bleek dat veel medewerkers worstelden met dezelfde vraag: Wat doe ik als ik getuige ben van ongewenst gedrag? Er was behoefte aan concrete handvatten voor omstanders, iets wat tot dan toe ontbrak. Die signalen waren voor het Erasmus MC aanleiding om een pilottraining te ontwikkelen die deelnemers helpt om een passende reactie te kiezen en lastige situaties bespreekbaar te maken. De training sloeg aan: deelnemers waardeerden vooral de praktische insteek en het vertrouwen dat het hen gaf om daadwerkelijk in actie te komen. Het succes leidde tot bredere uitrol binnen de organisatie. Daarnaast organiseerde het Erasmus MC een symposium over grensoverschrijdend gedrag, met sprekers als Mariëtte Hamer en verpleegkundige Fleur Kloosterman. Het symposium droeg bij aan bewustwording én meer openheid om het gesprek te voeren, zowel op de werkvloer als binnen teams en leidinggevende lijnen.
Aanpak sociale veiligheid herijken en verbeteren
Het Erasmus MC bevindt zich momenteel in een fase van verdieping en verbreding. ‘We zijn praktisch en kleinschalig begonnen. We gaan nu onze activiteiten verder uitbreiden’ vertelt Robin Robart. ‘We merken dat het thema steeds meer gaat rondzingen in de organisatie. Daarnaast komen er ook vaker signalen binnen bij de werkgroep, de ombudsman, vertrouwenspersonen en arbodienst, wat laat zien dat de behoefte aan ondersteuning groeit. De volgende stap is daarom om systematischer signalen te inventariseren en te onderzoeken hoe we effecten kunnen meten, zodat we op basis daarvan gerichte vervolgstappen kunnen bepalen.’
‘Zoek ambassadeurs binnen de organisatie en gebruik de bestaande structuren om sociale veiligheid een vaste plek te geven.’
Sociale veiligheid als onderdeel van de dagelijkse praktijk
Hoe zorg je ervoor dat sociale veiligheid niet alleen projectmatig wordt opgepakt? Volgens Robart moet sociale veiligheid onderdeel worden van de dagelijkse praktijk. ‘Daarom koppelen we het thema aan bestaande HR-processen, leiderschapstrajecten en bedrijfsvoering. Denk aan onboarding van nieuwe medewerkers, jaargesprekken, werkoverleggen en het nieuwe leiderschapstraject dat volgend jaar start. Leidinggevenden spelen namelijk ook een cruciale rol bij het creëren van psychologische veiligheid en daarom is het belangrijk dat zij oefenen met de juiste gespreksvaardigheden.’
Maak sociale veiligheid tastbaar en zichtbaar
Op de vraag welke tips hij heeft voor andere instellingen die met sociale veiligheid aan de slag willen, hoeft Robart niet lang na te denken. ‘Begin met een kleine groep betrokken mensen die het onderwerp willen trekken,’ zegt hij. ‘Zoek vervolgens ambassadeurs binnen de organisatie en gebruik de bestaande structuren, zoals werkoverleggen of jaargesprekken, om sociale veiligheid een vaste plek te geven.’ Daarnaast benadrukt hij het belang van duidelijkheid. ‘Medewerkers moeten weten waar ze terechtkunnen met vragen of meldingen. Maak dat overzichtelijk en goed vindbaar.’ Zijn belangrijkste les: gewoon beginnen. ‘Wacht niet tot alles op papier staat. Wij zijn gestart met laaghangend fruit: een training, een symposium, een toolbox. Dat maakt het onderwerp tastbaar en zet iets in beweging.’
Meld je aan voor de nieuwsbrief of volg ons op:
SoFoKleS, het Sociaal Fonds voor de Kennissector, voert projecten en onderzoek uit en subsidieert activiteiten op het gebied van de academische arbeidsmarkt.