‘Consult maakt al een enorm verschil’
Gynaecoloog Yvonne Louwers bedacht én voerde de pilot Menopauzezorg uit bij Erasmus MC. Tachtig medewerkers in menopauzeleeftijd konden meedoen aan de pilot, die bestond uit twee persoonlijke spreekuren met dr. Louwers. Binnen een kwartier zat de pilot vol. Ook na afloop bleek het initiatief een groot succes: menopauzeklachten en depressiescores waren significant afgenomen en deelnemers waren erg positief.
Ongeveer een derde van de vrouwelijke medewerkers van Erasmus MC is tussen de 45 en 60 jaar oud, de leeftijd waarin vrouwen gemiddeld in de overgang raken. In deze groep is het verzuim hoog, bijna tien procent. Dat zijn veel vrouwen.
‘Dat klopt, en daar moet je iets mee. Zeker als grote zorginstelling waar veel vrouwen werken. En ook gezien de krapte in de zorg. We moeten de menopauze normaliseren. Het is een fase in het leven die je als vrouw van een bepaalde leeftijd nou eenmaal meemaakt. Het taboe moet eraf. En dan is het heel goed om daar aandacht voor te hebben. Zowel voor werknemers als voor leidinggevenden, raden van bestuur en directeuren.’
Hoe komt het dat relatief gezien veel vrouwen in de overgangsleeftijd uitvallen?
‘Vrouwen van deze leeftijd zitten in een fase waarin er veel ballen in de lucht moeten worden gehouden. Mensen hebben hun werk, een gezin, opgroeiende kinderen. En als de menopauze daarbij komt, dan kan bijvoorbeeld een nachtdienst er extra inhakken. Zeker als je veel klachten hebt waardoor je al slechter slaapt zoals opvliegers of nachtzweten. Wisselende diensten kunnen ook maken dat de menopauze klachten verergeren. Dan werkt dat dubbel.’
Waar komt het taboe op menopauze vandaan?
‘Dat heeft met onze cultuur te maken, die calvinistische inslag van “hup, schouders eronder en doorgaan”. Er wordt niet snel over menopauze gesproken. Het begint bij het onderwerp bespreekbaar maken. Veel klachten zijn te managen, als je maar weet hoe je ermee omgaat. Ook bij opleidingen voor zorgprofessionals heeft de menopauze nooit echt een hele duidelijke plek gekregen. Dat is gelukkig tegenwoordig wel een stuk beter, maar het is lang in gebreke gebleven. Het maakt dat zorgprofessionals zelf ook niet altijd de juiste kennis hebben. Het is daarom enorm belangrijk dat je ernaar kan vragen, dat je vrouwen goed voorlicht en waar nodig interventies doet.’
Hoe zag de pilot menopauzezorg eruit?
‘Dat heeft met onze cultuur te maken, die calvinistische inslag van “hup, schouders eronder en doorgaan”. Er wordt niet snel over menopauze gesproken. Het begint bij het onderwerp bespreekbaar maken. Veel klachten zijn te managen, als je maar weet hoe je ermee omgaat. Ook bij opleidingen voor zorgprofessionals heeft de menopauze nooit echt een hele duidelijke plek gekregen. Dat is gelukkig tegenwoordig wel een stuk beter, maar het is lang in gebreke gebleven. Het maakt dat zorgprofessionals zelf ook niet altijd de juiste kennis hebben. Het is daarom enorm belangrijk dat je ernaar kan vragen, dat je vrouwen goed voorlicht en waar nodig interventies doet.’
Wat zegt het volgens jou dat de pilot meteen zo goed werd ontvangen?
‘Dat er veel behoefte is aan informatie over de menopauze. Er waren vrouwen bij die ontzettend veel klachten hadden. Sommige deelnemers zaten zelfs al thuis en waren niet meer aan het werk. Maar ook vrouwen met relatief weinig klachten deden mee. Zíj zeiden juist, “ik vind dit onderwerp belangrijk, we moeten hier iets mee.” Zij meldden zich aan om hun support uit te spreken voor de pilot. Ik heb veel verschillende groepen vrouwen gezien, waar ikzelf ook weer van leerde. Ze willen allemaal veel meer weten over de menopauze.’
Welke klachten kwamen in het spreekuur voorbij?
‘Alle mogelijke klachten die je kan bedenken bij menopauze. De klassieke klachten zoals opvliegers en nachtzweten, maar ook stemmingswisselingen, slaapstoornissen, seksuele problematiek, gewrichtspijn.’
De resultaten waren klinkend.
‘Zeker, de uitkomsten waren erg positief. We keken na afloop naar patiënttevredenheid, door de vrouwen te vragen wat ze van de interventie vonden. Dat waren hele goede commentaren. Daarnaast zagen we dat vrouwen significant minder menopauzegerelateerde klachten en depressieklachten hadden. Ongeacht het type interventie. Bij de ene vrouw hielp het voorschrijven van hormonen en bij de ander leefstijl adviezen. Zelfs een consult kan dus al een enorm verschil maken. Een uitleg over wat het inhoudt, wat je kunt verwachten en wat je eventueel eraan kunt doen. Juist voor menopauze zorg, dat erg individueel bepaald is. Informatievoorziening is ongelooflijk belangrijk.’
Welke opvolging heeft de pilot menopauzezorg gehad?
‘We hebben dit altijd tweeledig ingestoken. Naast de pilot menopauzezorg hebben we workshops georganiseerd voor leidinggevenden. Op die manier wilden we de kennis vergroten. Nu zijn we in overleg met de ARBO binnen ons ziekenhuis om te kijken of we het kunnen onderbrengen in de pilot Vitaliteit en Preventie. Daarnaast heeft het een vaste plek gekregen in onze Vitaliteitsweek. Daar geef ik samen met mijn collega psycholoog een consult over menopauze, maar dan voor een grote groep. Deze was ook zeer goed bezocht.’
Wat is de eerste stap die instellingen kunnen zetten rondom menopauzezorg?
‘Vraag ernaar. Dat is het laaghangende fruit. Het is niet zo dat de klachten van vrouwen in de menopauze magisch verdwijnen als ze door de deur van hun werkplek stappen. Vrouwen met menopauzeklachten praten hier met bijna niemand over, zeker niet op werk. Terwijl, het kan heel goed zijn dat een vrouw met veel klachten bijvoorbeeld enorm is geholpen met een uurtje later beginnen op werk. Waardoor je misschien voorkomt dat ze helemaal uitvalt.’
Menopauze bespreekbaar maken dus.
‘Ja. Dat is het allerbelangrijkste, voor alle lagen in de organisatie. Het moet weg uit de taboe sfeer. Een medewerker die na een bevalling weer gaat werken wordt best vaak gevraagd, “hoe zijn de nachten, hoe gaat het met je?” Die vragen kan je ook heel goed stellen aan iemand in de levensfase van menopauze.’
Meld je aan voor de nieuwsbrief of volg ons op:
SoFoKleS, het Sociaal Fonds voor de Kennissector, voert projecten en onderzoek uit en subsidieert activiteiten op het gebied van de academische arbeidsmarkt.